Termijnmarkt kalm, spotmarkt wild: volatiliteit blijft de norm
Hoogtepunten in deze marktupdate
Termijnmarkten kalmeren, maar de spotmarkt blijft nerveus en grillig.
Eén nieuwsbericht kan de gasmarkt in minuten laten kantelen.
Kolen schieten omhoog, vooral door sentiment en financiële flows.
Gas blijft het anker, terwijl opslagen kwetsbaar laag blijven.
CO₂ verrast met nieuwe kracht: focus verschuift naar krapte later in het jaar.
Stroom laat het bekende patroon zien: middagdip, avondpiek.
Spotstroom blijft extreem beweeglijk ondanks stabiele termijnprijzen.
Balanceringsmarkten bieden opvallend veel rendement, vooral op vieruurscontracten.
Algemeen
Rust op de termijnmarkt, nervositeit op de spotmarkt.
Na de extreme volatiliteit van maart en de sterke invloed van hernieuwbare productie in april liet mei een opvallend ander beeld zien. De geopolitieke paniek rondom Iran en de Straat van Hormuz nam af, waardoor termijnmarkten geleidelijk stabiliseerden. Tegelijkertijd bleef de markt uiterst gevoelig voor nieuwsberichten, geopolitieke ontwikkelingen en schommelingen in vraag en aanbod.
Die tegenstelling werd gedurende mei steeds duidelijker zichtbaar. Terwijl gas- en elektriciteitscontracten voor de langere termijn relatief stabiel bleven of zelfs licht daalden, lieten de spotmarkten nog altijd forse uitslagen zien. Eén bericht over onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran kon de gasmarkt binnen enkele minuten meerdere procenten laten bewegen.
Daarmee werd mei de maand waarin de markt leerde leven met geopolitieke risico’s, maar tegelijkertijd liet zien dat structurele onzekerheid nog altijd aanwezig is.
Kolen
De kolenmarkt kende gedurende mei een opvallend sterke maand. De front-month API2-prijs steeg van ongeveer $104/ton naar ruim $130/ton aan het einde van de maand. Ook de langere termijnprijzen liepen op, zij het in een gematigder tempo.
De stijging werd niet veroorzaakt door sterke fysieke vraag. Integendeel: de vraag vanuit Europa en delen van Azië bleef relatief zwak. De belangrijkste drijvers waren hogere olie- en gasprijzen, geopolitieke onzekerheid in het Midden-Oosten en financiële partijen die hun shortposities afbouwden.
Steeds duidelijker wordt dat kolen momenteel vooral meebewegen met het bredere energiesentiment. Wanneer gas- en oliemarkten stijgen, profiteren kolen mee. Wanneer de energiemarkten verzwakken, volgt vaak een vergelijkbare beweging.
Gas
De gasmarkt bleef gedurende mei het belangrijkste ankerpunt voor het Europese energiecomplex.
Begin mei stegen de prijzen door aanhoudende zorgen over mogelijke verstoringen van LNG-stromen vanuit het Midden-Oosten. Vooral ontwikkelingen rond Iran, Qatar en de Straat van Hormuz werden nauwlettend gevolgd.
In de tweede helft van de maand nam de spanning tijdelijk af nadat berichten verschenen over mogelijke diplomatieke toenadering tussen de Verenigde Staten en Iran. Daardoor daalden de gasprijzen aanvankelijk. Die ontspanning bleek echter van korte duur toen nieuwe escalaties volgden en marktpartijen opnieuw risico begonnen in te prijzen.
Opvallend was dat de markt steeds sterker reageerde op nieuwsberichten. Soms zorgde één enkel bericht voor prijsbewegingen van meerdere procenten binnen enkele minuten.
Ondertussen blijven de onderliggende fundamentals kwetsbaar. Europese gasopslagen waren eind mei slechts circa 35% gevuld. Nederlandse opslagen blijven bovendien duidelijk achter op vorig jaar. Tegelijkertijd blijft Europa sterk afhankelijk van LNG-importen, terwijl de prijsprikkel om gas op te slaan beperkt blijft.
CO₂
De CO₂-markt verraste in mei positief. Na een lange periode van zijwaartse beweging kwam er opnieuw opwaartse beweging in de markt. Het Dec-2026-contract steeg van ongeveer €75/ton naar bijna €80/ton en bereikte daarmee het hoogste niveau sinds februari.
Opvallend is dat de markt veerkrachtig bleef ondanks discussies over extra emissierechten vanuit de Europese Commissie. Marktpartijen lijken steeds meer te focussen op de structurele krapte die later in 2026 wordt verwacht.
Daarmee bevestigt de CO₂-markt opnieuw dat de lange termijn fundamenteel sterker oogt dan de korte termijn politieke discussies doen vermoeden.
Elektriciteit
De elektriciteitsmarkt liet gedurende mei een verdeeld beeld zien.
Enerzijds bleven de termijnprijzen opmerkelijk stabiel. Cal27 elektriciteit bewoog gedurende de maand nauwelijks en noteerde rond €90/MWh.
Anderzijds bleven de spotmarkten zeer beweeglijk. Sterke productie uit zon en wind zorgde regelmatig voor lage prijzen in de middaguren, terwijl de avonduren juist zeer hoge prijzen lieten zien.
Een duidelijk voorbeeld hiervan was 28 mei, toen de EPEX-prijs in de avond opliep tot bijna €446/MWh terwijl dezelfde dag ruime hoeveelheden zonne-energie beschikbaar waren geweest.
Ook het aantal negatieve prijsuren bleef hoog, al waren de uitslagen minder extreem dan eerder dit voorjaar. Het contrast tussen de relatief stabiele termijnmarkt en de zeer beweeglijke spotmarkt wordt daarmee steeds groter.
Balancering
Op de balanceringsmarkten (FCR, aFRR en mFRRda) was in mei goed geld te verdienen. Vooral de vieruurscontracten voor aFRR presteerden sterk, met gemiddelde pay-as-bid-prijzen van €37,72 (op) en €26,40 (af) per MW per ISP. Omgerekend op jaarbasis komt dit overeen met bijna €1,3 miljoen per MW voor opregelen en ruim €900.000 per MW voor afregelen.
