Winterkou maakt risico’s zichtbaar: korte termijn onrust, lange termijn kalm
Hoogtepunten in deze marktupdate
Winterweer legt de kwetsbaarheid van het systeem direct bloot.
Spotprijzen schieten omhoog, terwijl termijnprijzen opvallend kalm blijven.
Gas stuurt alles: spotgas stijgt sterk in één maand.
LNG-afhankelijkheid houdt de markt “zonder comfortzone”.
Kolen bewegen mee, maar eindigen hoger door geopolitieke zorgen.
CO₂ zakt juist, terwijl energieprijzen stijgen.
Stroom volgt gas één-op-één door lage wind en hogere warmtevraag.
Korte termijn omhoog, lange termijn omlaag: Cal28+ zakt weg.
Algemeen
Het is winter en we lopen over dun ijs.
Januari 2026 liet opnieuw zien hoe fragiel het Europese energiesysteem is op de korte termijn. Kouder weer, tegenvallende windproductie en lage gasvoorraden zorgden voor scherpe prijsbewegingen in gas en elektriciteit. Tegelijkertijd bleven de termijnmarkten opvallend rustig. Dat contrast is veelzeggend: de markt prijst vooral kortetermijnrisico’s in, maar voorziet geen structureel tekort op de lange termijn.
De maand bevestigt hoe snel het evenwicht kan verscherpen zodra flexibiliteit in het systeem afneemt. Lage gasvoorraden en LNG-afhankelijkheid maken dat prijsbewegingen heftig kunnen zijn, zelfs zonder grote verstoringen. Tegelijkertijd is een groot deel van het kortetermijnrisico inmiddels ingeprijsd. Daardoor blijft de markt gevoelig voor snelle correcties bij mildere weersverwachtingen of stabiele LNG-stromen.
Voor risicobeheer betekent dit dat alles-of-nietsbeslissingen zelden verstandig zijn. Gedeeltelijk hedgen, duidelijke prijsniveaus bepalen en flexibiliteit behouden zijn effectiever dan volledig inzetten op één richting. Niet het perfect voorspellen van de markt, maar het vermijden van extreme uitkomsten staat centraal.
Kolen
De kolenmarkt liet een relatief stabiel beeld zien. Prijsbewegingen volgden vooral het verloop van gas en elektriciteit, en waren minder het gevolg van fundamentele veranderingen binnen de kolenmarkt zelf. De fysieke handel bleef rustig, en de structureel zwakkere Europese vraag beperkte het opwaarts potentieel. Aan het einde van de maand liep de prijs echter hard op, mede door zorgen rondom Iran. Per saldo eindigde januari circa 10% hoger dan het begin van de maand.
Gas
Gas bepaalde in januari opnieuw de richting van het volledige energiecomplex. De TTF-frontmaanden liepen stevig op door een combinatie van lage opslagniveaus, aanhoudende LNG-afhankelijkheid en weersverwachtingen die het marktsentiment vrijwel dagelijks deden kantelen. Elke tijdelijke ontspanning door mildere weermodellen bleek van korte duur. De onderliggende krapte bleef zichtbaar, mede doordat Europa sterk afhankelijk is van LNG uit de VS, waar kou en hogere binnenlandse prijzen de exportgevoeligheid vergroten.
Het resultaat: een markt die van weersupdate naar weersupdate beweegt, zonder echte comfortzone. Ten opzichte van begin januari is de spotprijs met circa 33% gestegen.
Elektriciteit
De elektriciteitsprijzen volgden het gas vrijwel één-op-één. Lagere windproductie en hogere warmtevraag vergrootten de rol van gascentrales als marginale prijszetter, waardoor de spotprijzen sterk opliepen.
Opvallend was het verschil tussen de korte en lange termijn. Terwijl Cal27 licht steeg, daalden de prijzen voor Cal28 en verder. Dit onderstreept dat de prijsdruk vooral wordt gedreven door zorgen over de komende weken, niet door structurele tekorten op de lange termijn.
CO₂
Opvallend was de divergentie tussen energieprijzen en CO₂. Ondanks de oplopende gas- en elektriciteitsprijzen daalden de EUA’s in de tweede helft van januari. Winstnemingen en afnemende hedgingactiviteit veroorzaakten neerwaartse druk, waardoor de prijzen deze maand met bijna 10% zijn gedaald.
Dat bevestigt dat de CO₂-markt momenteel sterker wordt gedreven door financieel sentiment dan door directe energiefundamentals.
