Hoogtepunten in deze marktupdate

De markt beweegt niet meer geleidelijk, maar in schokken.
Geopolitiek en LNG-logistiek zetten gas abrupt op scherp.
Gas blijft de dominante driver en trekt stroom en kolen mee.
Hernieuwbaar maakt stroom steeds grilliger: pieken en diepe dalen op één dag.
CO₂ volgt een eigen spoor door politiek en ETS-discussie.
Balanceringsmarkten schieten in waarde omhoog door krapte en hogere gasprijzen.
Vulseizoen gasopslag start vroeg: krapte blijft aanhouden.
Congestie loopt verder op, maar er komt een nieuw type contract in beeld.

Algemeen

Van geopolitieke schok naar structurele krapte.

Maart laat duidelijk zien hoe de energiemarkt is veranderd. De markt beweegt niet meer geleidelijk, maar reageert in schokken. De escalatie in het Midden-Oosten en verstoringen van LNG-stromen via de Straat van Hormuz zorgden ervoor dat de gasmarkt abrupt omhoog schoot. Die beweging werkte direct door in elektriciteit en indirect in kolen.

Gas blijft de dominante factor, maar wordt steeds vaker beïnvloed door LNG-logistiek, geopolitieke risico’s en hernieuwbare volatiliteit. Tegelijkertijd wordt de elektriciteitsmarkt minder voorspelbaar door de groei van zon en wind.

Voor de komende periode zijn drie factoren bepalend:

gasopslag en het bijvulseizoen
LNG-stromen en geopolitiek
weer en hernieuwbare productie

Op dit moment is de markt niet alleen volatiel, maar ook krap. Bovendien is het vulseizoen van de gasvoorraden eigenlijk al begonnen.

Kolen

De kolenmarkt profiteerde in het begin van de maand van de gasrally. Hogere gasprijzen maakten kolen relatief aantrekkelijker in elektriciteitsproductie.

In de loop van de maand stabiliseerde de markt en bewoog vooral mee met gas en olie, zonder een duidelijke eigen richting.

De Cal27 begon de maand rond $121/ton en eindigde rond $131/ton, maar is inmiddels weer gedaald naar circa $126/ton. De spotprijs kolen ligt momenteel circa 20% hoger dan begin dit jaar.

Gas

De gasmarkt bepaalde opnieuw de richting van het hele energiecomplex. Begin maart stegen prijzen explosief door geopolitieke ontwikkelingen. Verstoring van LNG-stromen, stillegging van productie in Qatar en het vermijden van de Straat van Hormuz zorgden voor directe schaarste in de markt.

De Cal27 begon de maand op circa €29/MWh en eindigde op circa €41/MWh, een stijging van ruim 40%. De spotprijzen bewegen zich op end-of-day-basis tussen de €50/MWh en €55/MWh, maar laten op intradaybasis af en toe ook prijzen boven de €60/MWh zien.

Ondertussen blijven de fundamentals krap: lage gasopslagen, verplichte vulling richting de winter en blijvende afhankelijkheid van LNG. Zowel de EU als het IEA geven steeds vaker waarschuwingen af over dreigende energietekorten.

Elektriciteit

De elektriciteitsmarkt volgde gas, maar liet daarnaast een tweede driver zien: hernieuwbare productie.

In de eerste helft van de maand duwden hogere gasprijzen de elektriciteitsprijzen omhoog. Gascentrales bleven de marginale prijszetter.

De Cal27 begon de maand op circa €80/MWh en liep op naar circa €95/MWh. Inmiddels ligt de prijs rond de €92/MWh.

Tegelijkertijd nam de intraday-volatiliteit sterk toe, met prijzen boven €3.000/MWh in de avond en negatieve prijzen rond de middag door zonproductie.

Aan het einde van de maand zorgde sterke windproductie voor meerdere uren met negatieve prijzen, ondanks een overkoepelend krappe marktbeeld.

CO₂

De CO₂-markt kende een andere dynamiek dan de rest van het energiecomplex en werd vooral beïnvloed door beleidsontwikkelingen.

Prijzen daalden scherp door discussies over mogelijke aanpassingen in het EU ETS, gevolgd door herstelmomenten na politieke duidelijkheid.

De markt bereikte zelfs een dieptepunt in elf maanden, voordat een herstel inzette.

De EUA-ETS begon de maand op circa €73/ton, daalde halverwege de maand naar circa €65/ton, maar is inmiddels weer hersteld naar circa €74/ton.

Balancering

De hoge gasprijs zorgde voor enorme inkomstenverbeteringen op de capaciteitsmarkten FCR, aFRR en mFRRda. Bij FCR, aFRR en mFRRda opregelen zien we opbrengsten die 50% tot 75% hoger liggen dan vorige maand. Bij aFRR en mFRR afregelen zien we zelfs opbrengsten die 20 tot 30 keer hoger zijn dan in februari.

Congestie

Afgelopen maand was er veel te doen rondom congestie, en dan vooral rondom het aanvalsplan om congestie op te lossen. De wachtlijst is inmiddels gegroeid van 14.000 naar ruim 16.000 bedrijven. Dat schiet dus niet op. Vanaf 1 april krijgt bijna iedereen op de wachtlijst wel een aanbod voor een capaciteitssturend contract van de netbeheerder. Dat biedt in ieder geval enig perspectief.