Een capaciteitsbeperkend contract, meestal afgekort tot CBC, is een afspraak waarmee je in een vol elektriciteitsnet toch ruimte kunt benutten door je verbruik of teruglevering tijdelijk te beperken. In ruil daarvoor krijg je een vergoeding. Voor organisaties met flexibel vermogen kan een CBC een slimme route zijn bij netcongestie, zolang de impact goed past bij de dagelijkse operatie.
Waarom bedrijven naar een CBC kijken
Als het net in jouw regio vol zit, is extra transportcapaciteit niet vanzelfsprekend. Een CBC helpt netbeheerders om het bestaande net slimmer te gebruiken en kan voor jouw organisatie een alternatief zijn voor simpelweg afwachten tot er netverzwaring komt. Vooral bedrijven met een batterij, laadplein, koelinstallatie, productieproces of duurzame opwek hebben vaak flexibiliteit die je gericht kunt inzetten.
Wat een CBC precies inhoudt
Bij een capaciteitsbeperkend contract spreek je met de netbeheerder af dat een deel van je gecontracteerde transportvermogen flexibel wordt. Je hebt dan niet op elk moment recht op volledige afname of volledige invoeding. In het contract staat onder meer hoeveel vermogen flexibel is, wanneer beperking mogelijk is, hoe je een melding ontvangt, hoe de validatie verloopt en welke vergoeding daartegenover staat. In de markt valt CBC meestal onder alternatieve transportrechten.
Hoe werkt een CBC in de praktijk?
Er zijn grofweg twee vormen. Welke variant beschikbaar is, hangt af van je aansluiting, regio en de voorwaarden van de netbeheerder.
CBC met vaste tijdsvensters
Bij deze variant beperk je je afname of teruglevering op vooraf afgesproken momenten, bijvoorbeeld tijdens een terugkerende avondpiek. Dat maakt de impact goed planbaar. Deze vorm past vooral bij organisaties die hun proces eenvoudig kunnen verschuiven, dimmen of tijdelijk terugregelen.
CBC op afroep of CBC-A
Bij een CBC-A wordt je flexibiliteit alleen ingezet als congestie wordt verwacht. Je krijgt dan meestal dag-vooraf een bericht, soms rechtstreeks en soms via een CSP of via GOPACS. Buiten afroepmomenten heb je meestal je normale gebruiksmogelijkheden, terwijl bij een activatie alleen het afgesproken flexibele deel geraakt wordt.
In de praktijk ziet het proces er meestal zo uit:
de netbeheerder verwacht drukte op het net;
je ontvangt een melding met tijdsvenster en omvang van de beperking;
je verlaagt tijdelijk verbruik of invoeding;
de gerealiseerde beperking wordt gemeten en gevalideerd;
de vergoeding wordt verwerkt volgens de contractafspraken.
Bij sommige aansluitingen is extra meet- of sturingsinfrastructuur nodig, zoals een realtime interface voor controle of aansturing of een energie management systeem (EMS).
Hoe zit het met de vergoeding?
De vergoeding verschilt per contract en toepassing. Bij afname zie je vaak een beschikbaarheidsvergoeding en een vergoeding als je daadwerkelijk wordt beperkt. Bij teruglevering kan de compensatie gekoppeld zijn aan niet-ingevoede MWh, soms met een koppeling aan marktprijzen zoals EPEX Spot. Voor duurzame opwek kunnen in bepaalde gevallen ook gemiste opbrengsten uit SDE++ of GvO's meetellen. Let altijd goed op de rekenmethode, eventuele minimum- of maximumprijzen en wat er gebeurt als je een afroep niet kunt uitvoeren.
Voor wie is een CBC geschikt?
Een CBC is vooral interessant als je organisatie aantoonbaar flexibel vermogen heeft en dat veilig kan sturen. Denk aan batterijopslag bij netcongestie, laadinfra, koel- en verwarmingsinstallaties, processtappen die je kunt verplaatsen of duurzame opwek die je tijdelijk kunt terugregelen. Voorwaarden verschillen per netbeheerder, maar in de beoordeling zijn deze punten bijna altijd belangrijk:
hoeveel van je gecontracteerd vermogen echt flexibel inzetbaar is zonder grote bedrijfsimpact;
of je locatie in een congestiegebied zit en aan de contractvoorwaarden voldoet;
of meetdata, sturing, interne processen en privacyafspraken goed geregeld zijn.
Een CBC staat niet los van je bredere energiestrategie en kan onderdeel zijn van een actieplan bij netcongestie. Het kan goed samengaan met energiebesparing, flexibiliteitssturing en rapportages voor bijvoorbeeld EED of CSRD, maar vervangt die verplichtingen niet.
Veelgestelde vragen over CBC
Wat is een capaciteitsbeperkend contract (CBC)?
Een CBC is een contract waarbij je afspreekt dat je op bepaalde momenten je afname of teruglevering tijdelijk beperkt om netcongestie te helpen verminderen. Daar staat een vergoeding tegenover.
Wat is een CBC-A contract?
CBC-A is de variant op afroep. Je flexibiliteit wordt alleen ingezet als de netbeheerder vooraf verwacht dat er congestie ontstaat.
Wat betekent CBC?
CBC staat voor capaciteitsbeperkend contract. Je komt ook de term capaciteitsbeperkingscontract tegen. In de praktijk gaat het om hetzelfde type afspraak over tijdelijk beperkt transportvermogen.
Hoe krijg je een vergoeding voor netcongestie?
Dat gebeurt door flexibiliteit beschikbaar te stellen en, als dat nodig is, de afgesproken beperking ook echt uit te voeren. De vergoeding wordt daarna berekend op basis van de contractvorm, meetdata en validatie.
Wat is het verschil tussen CBC en CSC?
CSC is een nieuwere congestiecontractvorm met eigen spelregels en vaak meer flexibiliteit in de uitvoering. Welke vorm beschikbaar is en of een bestaand CBC doorloopt, hangt af van de netbeheerder en jouw situatie.
Onafhankelijk sparren over CBC en netcongestie?
FLINK Nederland helpt je beoordelen of een capaciteitsbeperkend contract past bij jouw locatie, verbruiksprofiel en verduurzamingsplannen. Met onafhankelijk advies, data-inzicht en praktische scenario's maak je sneller een keuze die werkt voor nu en voor een toekomstbestendige energievoorziening.
